Τα τελευταία χρόνια, η διατροφή έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο δημοφιλή θέματα στα social media. Από συνταγές και “healthy tips” μέχρι ακραίες δίαιτες και υποσχέσεις για γρήγορα αποτελέσματα, ο καθένας φαίνεται να έχει μια άποψη, την οποία και μοιράζεται με απόλυτη σιγουριά. Όμως πίσω από αυτή την υπερπληθώρα πληροφορίας, κρύβεται ένα σοβαρό πρόβλημα, το οποίο αφορά την παραπληροφόρηση. Αυτή η παραπληροφόρηση, δεν επηρεάζει μόνο τις διατροφικές μας επιλογές, αλλά και τη γενικότερη σχέση που έχουμε με το σώμα και τον εαυτό μας.
Η έκρηξη της διατροφικής παραπληροφόρησης : Όταν ο καθένας γίνεται ειδικός στα social media
Ένα από τα πιο ανησυχητικά φαινόμενα που συναντόνται στα social media, είναι το πόσο εύκολα κάποιος μπορεί να παρουσιαστεί ως ειδικός. Ένα καλοστημένο βίντεο ή μία προσωπική επιτυχία (τύπου ”before & after”), πολλές φορές αρκούν για δημιουργηθεί μια ψευδαίσθηση αυθεντίας και να αποκτήσει κάποιος κοινό, ακόμη και αν δεν κατέχει κανένα πτυχίο πάνω στο αντικείμενο το οποίο πραγματεύεται. Έτσι, η διατροφή έχει καταλήξει να μετατρέπεται σε ένα trend, όπου παρουσιάζονται ως λύσεις προγράμματα αποτοξίνωσης, δίαιτες που υπόσχονται γρήγορα αποτελέσματα, προωθούν τον αποκλεισμό τροφών και ακραίων κανόνων.
Πολύ συχνά ανάμεσα στους ”επιστήμονες” και τους fitness gurus του instagram και του tiktok, κυκλοφορούν φράσεις όπως :
«Κόψε τη ζάχαρη και θα αλλάξει η ζωή σου»
«Με αυτή τη δίαιτα θα χάσεις 5 κιλά λίπους σε 7 μέρες»
«Απέφυγε αυτές τις τοξικές τροφές και θα δεις την υγεία σου να μεταμορφώνεται»
Παρόλο που τέτοιες φράσεις μπορεί να ακούγονται πειστικές, στην πλειονότητα των περιπτώσεων είναι υπεραπλουστευμένες και παραπλανητικές. Η διατροφή είναι επιστήμη και απαιτεί γνώση, κριτική σκέψη και βαθιά κατανόηση της πολυπλοκότητας του ανθρώπινου σώματος.
Πόσο εύκολα μπορείς να παραπλανηθείς ;
Η παραπληροφόρηση γύρω από τη διατροφή δεν είναι πάντα εύκολα αναγνωρίσιμη, αφού πολλές φορές παρουσιάζεται με έναν τρόπο που δείχνει επιστημονικός, δομημένος και πειστικός. Αρκετά συχνά, παρουσιάζονται επιστημονικοί όροι που ακούγονται εντυπωσιακοί και έγκυροι, οι οποίοι στην πραγματικότητα όμως, μπορεί να χρησιμοποιούνται εντελώς λανθασμένα. Έτσι, ο μέσος άνθρωπος που βλέπει έναν influencer να παρουσιάζει την πληροφορία με τόσο ευφάνταστο τρόπο, καταλήγει να την πιστεύει, μόνο και μόνο επειδή έχει ”ντυθεί” με τρόπο που την κάνει να φαίνεται αξιόπιστη.
Κάτι παρόμοιο ισχύει και στην περίπτωση των επιστημονικών μελετών, όπου συχνά δημιουργείται η εντύπωση ότι η επίκληση σε μία μόνο έρευνα, αρκεί για να στηρίξει μια άποψη. Ακόμη και κάποιος με επιστημονικό υπόβαθρο, μπορεί να επιλέξει να παρουσιάσει μια μεμονωμένη μελέτη που υποστηρίζει το επιχείρημά του, αγνοώντας το σύνολο της βιβλιογραφίας που ενδεχομένως δείχνει το αντίθετο. Χρειάζεται ωστόσο να θυμόμαστε ότι στην επιστήμη, βασιζόμαστε στη συνολική εικόνα των δεδομένων και όχι σε μεμονωμένα ευρήματα που υποστηρίζουν αυτό που μας αρέσει.
Το αόρατο κόστος που ασκούν τα social media στην ψυχολογία σου
Η επίδραση της διατροφικής παραπληροφόρησης δεν περιορίζεται μόνο στο τι επιλέγουμε να φάμε, αλλά επεκτείνεται και στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τη σχέση μας με το φαγητό. Έτσι, η συνεχής έκθεση σε τέλεια σώματα και διατροφές, δίνει το μήνυμα ότι δεν είμαστε αρκετοί και ότι πάντα πρέπει να προσπαθούμε περισσότερο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κουλτούρα της δίαιτας ενισχύεται ακόμη περισσότερο, καλλιεργώντας την πεποίθηση ότι το σώμα μας χρειάζεται διαρκώς βελτίωση και διόρθωση. Έτσι, καταλήγουμε να εγκλωβιζόμαστε σε έναν φαύλο κύκλο περιορισμού, στέρησης, υπερφαγίας και ενοχών, όπου τελικά χάνεται η ουσία της φροντίδας του εαυτού μας.
Take home message…
Απέναντι σε αυτή την πληθώρα αντικρουόμενων πληροφοριών που λαμβάνουμε καθημερινά, είναι σημαντικό να μάθουμε να φιλτράρουμε όσα βλέπουμε και ακούμε. Έτσι, κάθε φορά που ακούμε μία συμβουλή που ακούγεται υπερβολικά καλή ή υπόσχεται μαγικές λύσεις, είναι αναγκαίο να αναρωτιόμαστε ποιος βρίσκεται πίσω από τη συμβουλή αύτη και κατά πόσο έχει την κατάλληλη επιστημονική κατάρτιση.
Πάνω από όλα, αυτό που χρειάζεται να θυμόμαστε, είναι ότι η διατροφή δεν μπορεί να είναι ίδια για όλους και ότι οι ανάγκες μας είναι μοναδικές και μεταβαλλόμενες. Γι’ αυτό, το πιο σημαντικό που μπορούμε να κάνουμε τελικά, δεν είναι να ψάχνουμε την “τέλεια” διατροφή, αλλά να μάθουμε να φιλτράρουμε την πληροφορία και να επιστρέψουμε στο πραγματικά ουσιαστικό, δηλαδή στη σύνδεση με το σώμα και τις ανάγκες μας.
